Η ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΠΟΥ ΑΚΟΛΟΥΘΩ
Νιώθεις ότι προσπαθείς συνεχώς να έχεις τον έλεγχο, αλλά σπάνια αισθάνεσαι πραγματικά ήρεμος/η;
Ίσως είσαι συχνά το άτομο στο οποίο βασίζονται οι άλλοι. Εκείνο που προσπαθεί να διατηρεί τις ισορροπίες, να προβλέπει τις ανάγκες των γύρω του ή να ανταποκρίνεται στις προσδοκίες, ακόμη κι όταν αυτό σημαίνει ότι οι δικές του ανάγκες μένουν στην άκρη.
Η τελειομανία, η ανάγκη να ευχαριστούμε τους άλλους, η αυστηρή αυτοκριτική, η υπερανάλυση και οι επιπτώσεις δύσκολων εμπειριών μπορούν με τον καιρό να γίνουν μοτίβα που επηρεάζουν τον τρόπο με τον οποίο σχετιζόμαστε με τον εαυτό μας και τους άλλους.
Μοτίβα που κάποτε μπορεί να μας βοήθησαν να νιώσουμε ασφαλείς, να διατηρήσουμε τη σύνδεση ή να έχουμε μια αίσθηση ελέγχου, αργότερα μπορεί να μας αφήνουν εξαντλημένους, μπλοκαρισμένους ή αποσυνδεδεμένους από τον εαυτό μας.
Στη θεραπεία προσεγγίζουμε αυτά τα μοτίβα με περιέργεια και κατανόηση, αντί με κριτική. Δεν αναρωτιόμαστε μόνο «πώς μπορώ να το σταματήσω;», αλλά και:
Από πού προέρχεται;
Τι προσπαθούσε να προστατεύσει;
Και εξακολουθώ να το χρειάζομαι με τον ίδιο τρόπο σήμερα;
Η προσέγγισή μου βασίζεται στη Γνωσιακή Συμπεριφορική Θεραπεία (CBT) και ενσωματώνει στοιχεία από την Ενσυνειδητότητα (Mindfulness), τη Θεραπεία Σχημάτων και τη Θεραπεία Αποδοχής και Δέσμευσης (ACT).
Δίνω ιδιαίτερη σημασία στο πώς δύσκολες ή τραυματικές εμπειρίες μπορεί να σε επηρεάζουν σήμερα, με σεβασμό στον δικό σου ρυθμό και στην ανάγκη σου να νιώθεις ασφάλεια.
Μαζί μπορούμε να εξερευνήσουμε διαφορετικές πλευρές του εαυτού σου: την πλευρά που σε κρίνει, εκείνη που σε πιέζει να τα κάνεις όλα τέλεια, εκείνη που βάζει τις ανάγκες των άλλων πάνω από τις δικές σου, εκείνη που φοβάται ή εκείνη που εξακολουθεί να πονά από παλιές εμπειρίες.
Μέσα από αυτή τη διαδικασία, όσα σε δυσκολεύουν μπορούν σταδιακά να αρχίσουν να βγάζουν νόημα, αντί να μοιάζουν με απόδειξη ότι «κάτι δεν πάει καλά με εμένα».
Αυτή η κατανόηση μπορεί να σε βοηθήσει να αντιμετωπίζεις τον εαυτό σου με περισσότερη συμπόνια.
Μαζί, δουλεύουμε και πάνω σε πρακτικές αλλαγές στην καθημερινότητά σου: να εκφράζεις όσα χρειάζεσαι, να βάζεις όρια, να δοκιμάζεις διαφορετικούς τρόπους να ανταποκρίνεσαι στις δυσκολίες και να δίνεις περισσότερο χώρο σε όσα έχουν σημασία για εσένα.
Να μπορείς να ακούς τι χρειάζεσαι και τι θέλεις εσύ, πέρα από όσα νιώθεις ότι «πρέπει» να κάνεις ή να είσαι.
Γνωστική Συμπεριφορική Ψυχοθεραπεία (ΓΣΘ)
➔ Τι είναι η Γνωστική Συμπεριφορική Θεραπεία (CBT);
Η Γνωστική Συμπεριφορική Θεραπεία (CBT) είναι μια επιστημονικά τεκμηριωμένη μορφή ψυχοθεραπείας που μας βοηθά να κατανοήσουμε καλύτερα τη σχέση ανάμεσα στις σκέψεις, τα συναισθήματα, τις σωματικές αντιδράσεις και τις συμπεριφορές μας.
Πολλές από τις πεποιθήσεις που έχουμε για τον εαυτό μας, τους άλλους και τον κόσμο αρχίζουν να διαμορφώνονται μέσα από τις πρώιμες εμπειρίες και τις σημαντικές σχέσεις της ζωής μας.
Για παράδειγμα, η επαναλαμβανόμενη κριτική, η απόρριψη ή η πίεση να ανταποκρινόμαστε σε συγκεκριμένες προσδοκίες μπορεί να συμβάλουν στη δημιουργία πεποιθήσεων όπως:
«Δεν είμαι αρκετός/ή.»
«Πρέπει να τα κάνω όλα σωστά.»
«Πρέπει να φροντίζω τους άλλους για να με αποδέχονται.»
Με τον καιρό, αυτές οι πεποιθήσεις μπορεί να γίνουν τόσο οικείες, ώστε να μην αντιλαμβανόμαστε πλέον πόσο επηρεάζουν τον τρόπο που ερμηνεύουμε όσα συμβαίνουν, το πώς νιώθουμε και τις επιλογές που κάνουμε.
Μία από τις βασικές αρχές της CBT είναι ότι ο τρόπος με τον οποίο ερμηνεύουμε μια κατάσταση επηρεάζει το συναίσθημα και τη συμπεριφορά μας.
Για παράδειγμα, η σκέψη «θα αποτύχω» μπορεί να αυξήσει το άγχος και να οδηγήσει σε αποφυγή, η οποία στη συνέχεια μπορεί να ενισχύσει ακόμη περισσότερο την αρχική πεποίθηση.
Μέσα στη θεραπεία μαθαίνουμε να παρατηρούμε αυτά τα μοτίβα με περισσότερη επίγνωση και περιέργεια. Αντί να αντιμετωπίζουμε ορισμένες σκέψεις ως απλώς «λάθος», εξερευνούμε από πού προέρχονται, πόσο ανταποκρίνονται στη σημερινή πραγματικότητα και κατά πόσο εξακολουθούν να μας βοηθούν.
Μέσα από αυτή τη διαδικασία μπορούμε σταδιακά να αναπτύξουμε πιο ισορροπημένους τρόπους κατανόησης του εαυτού μας και των εμπειριών μας, να δοκιμάσουμε νέους τρόπους συμπεριφοράς και να χαλαρώσουμε μοτίβα που μπορεί κάποτε να είχαν έναν σημαντικό ρόλο, αλλά σήμερα μας περιορίζουν.
➔ Τι να περιμένεις από τη θεραπεία;
Ένα σημαντικό μέρος της θεραπείας είναι να αρχίσεις να κατανοείς βαθύτερα τον εαυτό σου και να βγάζεις περισσότερο νόημα από τη δική σου ιστορία.
Μαζί εξερευνούμε τις σκέψεις, τα συναισθήματα, τις συμπεριφορές και τα μοτίβα που επαναλαμβάνονται στη ζωή σου, αλλά και τον τρόπο με τον οποίο οι πεποιθήσεις και οι στρατηγικές που ανέπτυξες μπορεί να συνδέονται με προηγούμενες εμπειρίες και σχέσεις.
Μέσα από αυτή τη διαδικασία αρχίζεις να ενώνεις διαφορετικά κομμάτια της εμπειρίας σου και να καταλαβαίνεις γιατί ορισμένες καταστάσεις, σχέσεις ή συναισθήματα σε επηρεάζουν με τον τρόπο που σε επηρεάζουν.
Η αυτογνωσία δεν αφορά απλώς το να εντοπίσουμε «τι πάει λάθος». Αφορά το να προσεγγίσουμε την εμπειρία μας με περιέργεια και κατανόηση.
Καθώς αρχίζεις να αναγνωρίζεις τις πεποιθήσεις, τα ερεθίσματα και τα μοτίβα που επηρεάζουν τις αντιδράσεις σου, δημιουργείται περισσότερος χώρος ανάμεσα σε αυτό που σου συμβαίνει και στον τρόπο που επιλέγεις να ανταποκριθείς.
Η CBT προσφέρει μια σειρά από επιστημονικά τεκμηριωμένα εργαλεία που μπορούν να υποστηρίξουν αυτή τη διαδικασία.
Ανάλογα με τις ανάγκες σου, η δουλειά μας μπορεί να περιλαμβάνει την αναγνώριση και διερεύνηση μοτίβων σκέψης, την ανάπτυξη νέων στρατηγικών αντιμετώπισης, συμπεριφορικά πειράματα, τεχνικές έκθεσης ή την εξάσκηση διαφορετικών τρόπων ανταπόκρισης στο άγχος και στα δύσκολα συναισθήματα.
Για παράδειγμα, όταν το άγχος οδηγεί σε αποφυγή, μπορούμε σταδιακά να δουλέψουμε προς την προσέγγιση όσων φοβάσαι με έναν ασφαλή και διαχειρίσιμο τρόπο.
Όταν η αυστηρή αυτοκριτική ή άκαμπτες πεποιθήσεις σε κρατούν εγκλωβισμένο/η, μπορούμε να διερευνήσουμε πώς δημιουργήθηκαν, πώς σε επηρεάζουν σήμερα και αν υπάρχουν πιο ισορροπημένοι και βοηθητικοί τρόποι να σχετίζεσαι με τον εαυτό σου και τις εμπειρίες σου.
Με τον καιρό, ο συνδυασμός βαθύτερης κατανόησης και πρακτικής αλλαγής μπορεί να σε βοηθήσει να χαλαρώσεις μοτίβα που δεν σε εξυπηρετούν πλέον, να εμπιστευτείς περισσότερο την ικανότητά σου να διαχειρίζεσαι τις δύσκολες εμπειρίες και να κάνεις επιλογές με μεγαλύτερη επίγνωση και σύνδεση με όσα έχουν πραγματικά σημασία για εσένα.
Η θεραπευτική διαδικασία προσαρμόζεται πάντα στις δικές σου ανάγκες και στόχους.
Ο δικός μου ρόλος είναι να σου προσφέρω έναν ασφαλή και συνεργατικό χώρο, όπου μπορείς να νιώθεις ότι υποστηρίζεσαι, κατανοείσαι και, όταν χρειάζεται, ενθαρρύνεσαι με φροντίδα να κοιτάξεις τα πράγματα και από μια διαφορετική οπτική, καθώς δουλεύουμε μαζί προς μια ουσιαστική αλλαγή.
Μια Συνθετική και Τραυματοκεντρική Προσέγγιση
Παρότι η Γνωστική Συμπεριφορική Θεραπεία (CBT) αποτελεί μια σημαντική βάση της δουλειάς μου, η θεραπευτική μου προσέγγιση είναι συνθετική.
Δεν πιστεύω ότι κάθε δυσκολία μπορεί να κατανοηθεί ή να δουλευτεί μέσα από μία μόνο θεραπευτική μέθοδο, καθώς διαφορετικές εμπειρίες συχνά χρειάζονται διαφορετικούς τρόπους εξερεύνησης και επεξεργασίας.
Ανάλογα με τις δικές σου ανάγκες, η θεραπευτική μας δουλειά μπορεί να ενσωματώνει στοιχεία από τη Γνωστική Συμπεριφορική Θεραπεία, τη Θεραπεία Σχημάτων, τη Θεραπεία Αποδοχής και Δέσμευσης (ACT), την Ενσυνειδητότητα (Mindfulness), καθώς και δημιουργικές ή art-based ασκήσεις.
Κάποιες φορές μπορεί να εστιάσουμε περισσότερο στις σκέψεις, τις πεποιθήσεις και τα μοτίβα συμπεριφοράς που επαναλαμβάνονται στη ζωή σου.
Μπορεί να διερευνήσουμε τις πεποιθήσεις που έχεις αναπτύξει για τον εαυτό σου, τους άλλους ή τις σχέσεις και να κατανοήσουμε πώς αυτές διαμορφώθηκαν μέσα από προηγούμενες εμπειρίες.
Άλλες φορές, η δουλειά μόνο στο επίπεδο της σκέψης μπορεί να μην είναι αρκετή. Τότε μπορεί να εξερευνήσουμε τις διαφορετικές «πλευρές» σου που εμφανίζονται σε συγκεκριμένες καταστάσεις, όπως έναν εσωτερικό κριτή, μια απαιτητική πλευρά, μία πιο παιδική, ή μια πλευρά που έχει μάθει να βρίσκεται συνεχώς σε εγρήγορση.
Αντί να προσπαθούμε να απομακρύνουμε ή να «διορθώσουμε» αυτές τις πλευρές, τις προσεγγίζουμε με περιέργεια και συμπόνια. Προσπαθούμε να κατανοήσουμε πώς δημιουργήθηκαν, τι μπορεί να προσπάθησαν να προστατεύσουν και τι μπορεί να χρειάζονται σήμερα.
Η ενσυνειδητότητα μπορεί να υποστηρίξει αυτή τη διαδικασία βοηθώντας σε να παρατηρείς τις σκέψεις, τα συναισθήματα και τις σωματικές σου αισθήσεις καθώς εμφανίζονται, χωρίς να χρειάζεται να αντιδράς αυτόματα σε αυτά ή να τα κρίνεις.
Σταδιακά, αυτή η επίγνωση μπορεί να δημιουργήσει περισσότερο χώρο ανάμεσα σε αυτό που βιώνεις και στον τρόπο που επιλέγεις να ανταποκριθείς.
Επειδή οι συναισθηματικές εμπειρίες δεν αποτυπώνονται μόνο στις σκέψεις μας, μπορεί επίσης να δώσουμε προσοχή σε όσα συμβαίνουν στο σώμα.
Μέσα από τη σωματική επίγνωση μπορούμε να παρατηρήσουμε αισθήσεις όπως ένταση, βάρος, ανησυχία, μούδιασμα ή αλλαγές στην αναπνοή και να αρχίσουμε να κατανοούμε καλύτερα τον τρόπο με τον οποίο το σώμα ανταποκρίνεται στο στρες, τον φόβο, τις σχέσεις και τις προηγούμενες εμπειρίες.
Οι ασκήσεις με νοερές εικόνες μπορούν επίσης να προσφέρουν έναν διαφορετικό τρόπο πρόσβασης σε εμπειρίες που ίσως είναι δύσκολο να προσεγγιστούν μόνο μέσα από τη συζήτηση.
Παρόμοια, δημιουργικές ή art-based ασκήσεις μπορούν να βοηθήσουν στην εξερεύνηση συναισθημάτων, αναμνήσεων, αναγκών ή διαφορετικών πλευρών του εαυτού, χωρίς να χρειάζεται πάντα να βρούμε τις «σωστές» λέξεις.
Ο στόχος της συνδυαστικής αυτής προσέγγισης δεν είναι να χρησιμοποιούμε όσο το δυνατόν περισσότερες τεχνικές. Είναι να δημιουργούμε μια θεραπευτική διαδικασία που ανταποκρίνεται σε εσένα ως ολόκληρο άνθρωπο.
Κάποιες φορές χρειάζεται να κατανοήσουμε.
Κάποιες φορές χρειάζεται να νιώσουμε.
Κάποιες φορές χρειάζεται να ακούσουμε τι προσπαθεί να μας επικοινωνήσει το σώμα.
Κάποιες φορές χρειάζεται να συναντήσουμε μια πλευρά του εαυτού μας με συμπόνια, αντί να προσπαθήσουμε να την αλλάξουμε.
Και κάποιες φορές χρειάζεται να δοκιμάσουμε έναν εντελώς διαφορετικό τρόπο ανταπόκρισης.
Μέσα από αυτή την πολυεπίπεδη δουλειά, η θεραπεία μπορεί να σε βοηθήσει να κατανοήσεις βαθύτερα τις εμπειρίες σου, να βγάλεις περισσότερο νόημα από τα μοτίβα που σε έχουν διαμορφώσει και να επανασυνδεθείς σταδιακά με πλευρές του εαυτού σου που ίσως είχαν κρυφτεί κάτω από φόβους, ρόλους, προσδοκίες ή τρόπους προσαρμογής που κάποτε σε βοήθησαν να νιώθεις ασφαλής.